Najpierw jest bardzo stara intuicja: jeżeli Słońce nagle gaśnie, to nie jest to po prostu ciekawe zjawisko na niebie. Coś stało się z porządkiem świata. I to coś niepokojącego.
Dziś zachwycamy się zaćmieniem Słońca, ale w różnych kulturach zaćmienia wzbudzały lęk. Interpretowano je jako zapowiedź śmierci, klęski, wojny albo choroby.
Np. w starożytnych Chinach zaćmienie wiązano ze zdrowiem i losem cesarza; w źródłach chińskich pojawia się obraz Słońca, które zostało „zjedzone”.
W tradycji australijskich Aborygenów zaćmienia łączono z chorobą, krwią, śmiercią, złą magią i niebezpieczeństwem.
Taka interpretacja nie jest też obca historii medycyny europejskiej, w której zaćmienie mogło być nie tylko znakiem choroby. Mogło być jej przyczyną.
W medycynie astrologicznej średniowiecza i wczesnej nowożytności ciało człowieka nie było traktowane jako układ całkowicie odizolowany od kosmosu. Makrokosmos i mikrokosmos odpowiadały sobie.
Planety i znaki zodiaku wiązano z poszczególnymi częściami ciała, a konfiguracje niebieskie mogły sprzyjać określonym chorobom.
W takim systemie niezwykłe zjawisko astronomiczne – kometa, koniunkcja planet, zaćmienie – mogło oznaczać zaburzenie warunków wpływających na ciało.
Mamy tego ślady także w historii polskiej medycyny. Analiza staropolskich kalendarzy, zielników i prognostyków pokazuje, że wpływ ciał niebieskich traktowano bardzo poważnie.
Prognozowano na ich podstawie choroby i epidemie, a nawet wybierano odpowiednie momenty na zabiegi i podawanie leków. Stanisław z Rawy w XVI wieku tłumaczył nawet złamanie nogi Władysława Jagiełły w 1424 roku negatywnym wpływem zaćmienia Słońca.
Jeszcze w XVII wieku strach przed zaćmieniem był ogromny. Zaćmienia interpretowano jako możliwe zwiastuny epidemii, wojny i katastrof; podobne lęki pojawiały się choćby przy zaćmieniu z 1652 roku w Anglii.
Dlaczego tak się działo? Bo nagłe zgaśnięcie Słońca można było odczytać jak symptom. Niebo zmieniało kolor, temperatura spadała, zwierzęta zachowywały się inaczej, pojawiała się ciemność w środku dnia.
Dla człowieka, który nie oddzielał ostro astronomii, meteorologii, medycyny i religii, mogło to wyglądać niemal jak napad choroby świata. A stąd już tylko krok do przekonania, że choroba kosmosu może przenieść się na ciało człowieka. I stąd lęk.
Co o tym sądzisz?
Chcesz podzielić się swoimi wrażeniami, zadać pytanie lub podyskutować o tym temacie? Przenieśmy naszą rozmowę na Facebooka!
👉 Dołącz do dyskusji pod tym postem na Facebooku – to tam codziennie rozmawiamy i wymieniamy się doświadczeniami. Do zobaczenia w komentarzach!
